Κυριακή, 4 Μαρτίου 2012

Πως αναπτύσσεται σε παράγραφο μια ιδέα ή μια άποψη (θεωρία και ασκήσεις)


Πως αναπτύσσεται σε παράγραφο μια ιδέα ή μια άποψη (θεωρία και ασκήσεις)

Μια από τις ασκήσεις στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας είναι και Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΔΕΑΣ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟ. Η άσκηση αυτή είναι ιδιαιτέρως απαιτητική και μπορεί να πάρει τις παρακάτω μορφές:
α] σχολιασμός φράσης του κειμένου ή κάποιας άποψης του συγγραφέα του
β] ανάπτυξη της φράσης ή της άποψης (με ελεύθερο τρόπο ή με συγκεκριμένο τρόπο ανάπτυξης)
γ] σχολιασμός του νοήματος μιας θεματικής περιόδου (με ελεύθερο τρόπο ή με συγκεκριμένο τρόπο ανάπτυξης)
δ] ανασκευή άποψης 

ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑ τα βήματα για το σχολιασμό μιας φράσης:

Προσεκτική ανάγνωση της φράσης ώστε να κατανοήσουμε καλά την ιδέα που πρέπει να σχολιάσουμε ή να αναπτύξουμε. Διατύπωση του θέματος σε μια σύντομη φράση (που θα είναι η θεματική περίοδος της παραγράφου). Ανάπτυξη/ απόδειξη με τον καταλληλότερο τρόπο.

ΠΡΟΣΟΧΗ αν μας ζητήσουν να ανασκευάσουμε μια άποψη τότε: εντοπίζουμε την προς ανασκευή θέση και την αναφέρουμε στη θεματική περίοδο με τη διαπίστωση ότι «η θέση αυτή αμφισβητείται» ή ότι «υπάρχει και η αντίθετη άποψη». Προσκομίζουμε το κατάλληλο πληροφοριακό υλικό, για να στηρίξουμε την αντίθετη αυτή άποψη.

ΣΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ο σχολιασμός μας πρέπει να είναι συγκεκριμένος, χωρίς γενικόλογες και άνευ ουσίας αναφορές ή άσχετες με το θέμα. Ακόμα προσπαθούμε ν’ αποφύγουμε την κατά λέξη παράθεση φράσεων του κειμένου  και στην περίπτωση που απαιτείται να αναδιατυπώσουμε το νόημα του χωρίου, καλό είναι να το κάνουμε με το δικό μας προσωπικό ύφος. Προσοχή στο όριο των λέξεων και στην εφαρμογή των κανόνων παραγραφοποίησης (δομή, αλληλουχία με διαρθρωτικές λέξεις κλπ)  

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΧΩΡΙΩΝ ΣΕ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥΣ:
1ο] Να αναπτύξετε το περιεχόμενο της ακόλουθης άποψης: «Ο επιστήμονας εκτός από επιστημονική και επαγγελματική κατάρτιση θα πρέπει να διαθέτει και κοινωνική συνείδηση»
Ο επιστήμονας, εκτός από άρτια κατάρτιση σε επιστημονικό και επαγγελματικό επίπεδο, πρέπει να διαθέτει και κοινωνική συνείδηση. Οπωσδήποτε το γνωστικό υπόβαθρο του επιστήμονα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την προώθηση της έρευνας και του έργου του. Πλάι, όμως, σε αυτά πρέπει να υπάρχουν και κοινωνικές αρετές (π.χ. ευαισθησία, κατανόηση, αλληλεγγύη), οι οποίες θα δώσουν στο έργο του τα απαιτούμενα ηθικά και ανθρωπιστικά ερείσματα, ώστε το επιστημονικό έργο να συμπορεύεται με τις ανθρώπινες ανάγκες και να τις ικανοποιεί. [Λέξεις: 76]

2ο] Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο με σύγκριση – αντίθεση το περιεχόμενο της φράσης: «Η ομάδα διαφέρει σημαντικά από τη μάζα»
Η ομάδα διαφέρει σημαντικά από τη μάζα. Αν και κοινό χαρακτηριστικό της ομάδας και της μάζας είναι η συνάθροιση ανθρώπων, ωστόσο διαφέρουν ως προς τα χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές τους. Οι ομάδες, από τη μια, αποτελούνται από μέλη με ξεχωριστή προσωπικότητα. Καθένα από ατά διαδραματίζει διαφορετικό ρόλο στη λειτουργία της ομάδας, αλλά όλα τα μέλη μαζί επιδιώκουν την υλοποίηση κάποιου κοινού σκοπού ή οράματος. Αντίθετα, η μάζα είναι χειραγωγούμενη, καθοδηγούμενη από κάποιον «ηγέτη». Χαρακτηριστικά της είναι η ομοιομορφία και η τυποποίηση, ενώ συχνά οι αντιδράσεις της χαρακτηρίζονται από έντονη παρόρμηση που μπορεί να παρασύρει ως και το τελευταίο μέλος της και να οδηγήσει ακόμη και σε εκτροπή. [Λέξεις: 107]

3ο] Να συνθέσετε μια παράγραφο με τη θεματική περίοδο που δίνεται: «Η περιβαλλοντική εκπαίδευση συμβάλλει στην ανάπτυξη οικολογικής συνείδησης κυρίως στους νέους»
Η περιβαλλοντική εκπαίδευση συμβάλλει στην ανάπτυξη οικολογικής συνείδησης κυρίως στους νέους. με δεδομένο ότι το φυσικό περιβάλλον σήμερα ολοένα και περισσότερο κινδυνεύει και καθώς μαζί με τη φύση κινδυνεύει και ο άνθρωπος, είναι επιτακτική η ανάγκη να δοθεί μεγάλη βαρύτητα στην περιβαλλοντική εκπαίδευση. Με τον τρόπο αυτό η νέα γενιά θα μάθει να επιδεικνύει περισσότερο σεβασμό απέναντι στο φυσικό περιβάλλον και να ασχολείται εμπράκτως με τη διάσωση και την προστασία του. [Λέξεις: 71]

4ο] Να ανασκευάσετε την άποψη που ακολουθεί: «Ο αγώνας του ανθρώπου για την ελευθερία δεν έχει –και δεν πρέπει να έχει – όρια»
Το ζήτημα του αγώνα για την απόκτηση της ελευθερίας του ανθρώπου απασχόλησε και εξακολουθεί να απασχολεί τους ανθρώπους. Δεν είναι λίγοι, μάλιστα, αυτοί που πιστεύουν ότι ο αγώνας για την ελευθερία δεν έχει όρια, ότι δηλαδή δεν πρέπει να υπάρχουν φραγμοί όταν ο άνθρωπος αγωνίζεται για την κατάκτησή της. Δεν συμμερίζονται όμως όλοι αυτοί την άποψη, διότι, όταν δεν υπάρχει κανένας φραγμός στις ενέργειες των ανθρώπων, ο κίνδυνος για ασύδοτη και ανεξέλεγκτη συμπεριφορά είναι πολύ μεγάλος. Μπορεί, βέβαια, ο πόθος για την ελευθερία να είναι ιερός, αλλά όταν απουσιάζει η κριτική σκέψη και η λογική που κατευνάζουν την παρόρμηση, τότε τα αποτελέσματα ίσως είναι τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα. Η ιστορία έχει καταγράψει αποτρόπαια εγκλήματα που έγιναν στο όνομα της ελευθερίας. Άρα, ο αγώνας για την ελευθερία πρέπει να οριοθετείται, ώστε να προστατεύονται τα δικαιώματα και οι ελευθερίες όλων.  [Λέξεις: 139]

5ο] Να αναπτύξετε το γνωμικό (απόφθεγμα) που ακολουθεί: «Η ευτυχία είναι το μόνο πράγμα που πολλαπλασιάζεται, όταν διαιρείται» (Σβάιτσερ)
Μοιάζει οξύμωρος ο ισχυρισμός ότι μέσω της διαίρεσης ενός πράγματος  συντελείται ο πολλαπλασιασμός του. Ωστόσο, στη συγκεκριμένη περίπτωση,. το νόημα του γνωμικού υποβάλλει την κοινά αποδεκτή ιδέα ότι όταν ο άνθρωπος μοιράζει και μοιράζεται την ευτυχία του με τους συνανθρώπους του, τότε η ευτυχία μεγαλώνει, ίσως επειδή εξαπλώνεται από το άτομο στο σύνολο. Ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι άνθρωποι δύσκολα μοιράζονται με τους συνανθρώπους τους σκέψεις και συναισθήματα, αναδεικνύεται η επικαιρότητα της ρήσης του Σβάϊτσερ, καθώς καλεί τους ανθρώπους να αποτινάξουν τον ατομικισμό και  τη βαρυθυμία τους και να επιδιώξουν την ψυχική επαφή με την εξάπλωση της ευτυχίας [Λέξεις: 76]